Veiðitölur úr Mýrarkvísl frá 1974 til 2025 sýna mjög áhugaverða þróun. Áin fór úr nærri 500 laxa veiði og niður í um 40 laxa. En hefur síðan þá verið á stabílli uppleið.
Veiðitölur sýna að seiðasleppingar, hrognagröftur, veiðistaðagerð og sleppiskylda sem tekin var upp árið 2014 hafi haft mikil áhrif á styrkingu laxastofnsins.
Saga árinnar
Á síðustu áratugum 20. aldar var Mýrarkvísl þekkt sem afkastamikil lax veiði á
Á tímabilinu 1974–2006 var meðalveiði um 230 laxar á ári og mörg mjög góð veiðiár á þeim tíma.
Metár árinnar var 1986 þegar veiddust 490 laxar. Önnur sterk ár voru meðal annars:
- 1985 – 388 laxar
- 1992 – 390 laxar
- 2004 – 357 laxar
- 2005 – 385 laxar
Lægð í lax veiðinni
Eftir 2006 dró verulega úr fjölda veiddum laxa í ánni.
Á árunum 2007–2013 var meðalveiði aðeins um 74 laxar á ári, og árið 2013 veiddust aðeins 48 laxar, sem er lélegasta lax veiðiár í sögu árinnar.
Líkt og í mörgum öðrum lax veiði ám í Norður-Atlantshafi hefur þróunin líklega tengst:
- breyttum aðstæðum í sjó
- veikari hrygningarstofni náttúrulegum
- Of miklu drápi
Áður en veiðistaða gerð var hafin fyrir ofan laxa stiga voru margir lykil staðir í ánni í gilinu í neðri hluta árinnar þar sem hægt var að sjón renna á hvern einasta fisk í hylnum og þannig haft veruleg áhrif á stofninn þegar hver einasti fiskur var drepinn.
Sleppiskylda tekin upp 2014
Árið 2014 var tekin upp 100% sleppiskylda á laxi í Mýrarkvísl.
Fram að því var heimilt að drepa lax, en eftir þessa breytingu er öllum laxi sleppt aftur í ána.
Þessi breyting hefur aukið fjölda laxa sem ná að hrygna í ánni og þar með:
- fjölgað hrygningarpörum
- aukið hrognaframleiðslu
- aukið seiðaframleiðslu
Áhrif slíkra breytinga koma fram nokkrum árum síðar, þegar ný kynslóð laxa snýr aftur til árinnar.
Skýr merki um framför
Skýr merki um aukningu í veiði komu fram 2021, þegar veiðin fór aftur yfir 200 laxa.
Árin þar á eftir staðfestu þróunina.
| Ár | Veiddir laxar |
| 2022 | 272 |
| 2023 | 283 |
| 2024 | 406 |
| 2025 | 203 |
Árið 2024 stendur sérstaklega upp úr, þegar 406 laxar veiddust, sem gerir það að næst besta veiðiári í sögu árinnar og besta ári í nær 40 ár.
Við erum að nálgast veiðina eins og hún var þegar þegar áin var upp á sitt besta
Langtímagreining sýnir að framleiðsla árinnar er aftur að nálgast þau gildi sem sáust á bestu árum hennar.
Líklegt er að náttúruleg framleiðslugeta Mýrarkvíslar sé:
250–400 laxar á ári
með einstök toppár sem geta farið yfir 400 laxa.
Mikilvægi búsvæða
Samhliða sleppiskyldu hefur verið unnið að:
- bættum hrygningarsvæðum
- aukinni seiðaframleiðslu
Slík vinna skiptir miklu máli því búsvæði ákvarða hversu mikið af seiðum áin getur framleitt.
Horft til framtíðar
Þrátt fyrir að laxastofnar séu háðir aðstæðum í sjó og öðrum náttúrulegum þáttum gefa veiðitölur síðustu ára tilefni til bjartsýni.
Áin sem var komin niður í innan við 100 laxa veiði á ári er nú aftur farin að gefa yfir 250–400 laxa á góðum árum.
Mýrarkvísl er því gott dæmi um hvernig góð veiðistjórnun, búsvæðavinna og sleppiskylda geta styrkt laxastofn.
